Hernhutters in Zeist- van vluchtelingen tot ambachtslieden
Schellingerlaan, Zinzendorflaan, Broederplein, Zusterplein. Voor veel inwoners van Zeist zijn het misschien niet meer dan straatnamen. Voor wie de geschiedenis kent, weet dat al deze namen verbonden zijn aan de Hernhutters of Evangelische Broedergemeente. Deze vestigde zich in Zeist vanaf 1745. Dat jaar kocht de rijke Amsterdammer Cornelis Schellinger Slot Zeist en de grond eromheen. Hij wilde een veilige haven bieden aan de Hernhutters waaraan hij zich had verbonden. Die Hernhutters – volgelingen van Johannes Hus – waren op de vlucht vanwege hun protestantse geloof.
Internationale bekendheid
Voor Zeist is de komst van de Hernhutters van grote betekenis geweest, vooral op sociaal- economisch gebied. Door de ambachten en nijverheid die zij inbrachten, ontwikkelde het zich van een agrarische dorp tot een plaats die internationaal bekendheid genoot. Zelfs de vrouw van Napoleon – Marie Louise – bezocht de pleinen in 1811 om er inkopen te doen. En in 1814 (het jaar van de val van Napoleon) klopte de Tsaar van Rusland, Alexander I, aan bij de bedrijven van de Broedergemeente. Ook onze koninklijke familie werd hier gezien. En wist u bijvoorbeeld dat het bedrijf Van Wees en Weiss ooit 250 werknemers telde en daarmee één van de grootste textielgroothandels van Nederland was?
Vooruitgang en veranderingen
De Hernhutters vestigden zich in de 18e eeuw in Zeist. Dat resulteerde in de 19e eeuw in een ware bevolkingsexplosie. Van 2.000 inwoners in 1830 naar bijna 8.000 rond 1900.
In de loop van de 20e eeuw verdween de bedrijvigheid van fabrieken, werkplaatsen en handelshuizen van de Evangelische Broedergemeente langzaamaan; voorbijgestreefd door de vooruitgang. Op de pleinen wonen tegenwoordig nog wel Hernhutters, maar ook particuliere huurders.
De drukte komt nu van kantoren en kleine ondernemingen die enkele panden aan de pleinen hebben gehuurd. Het is een andere wereld geworden. Maar een aantal ambachtelijke producten is hier nog steeds te vinden, zoals de Hernhuttertjes – het lekkerste koekje (van Zeist).
In de rondleiding ‘Hernhutters in Zeist’ hoor je meer over de rijke geschiedenis van de Hernhutters, je ziet de serene witte kerk en je maakt een wandeling langs de huizen op de pleinen en over de Godsakker.
Wil je ook deelnemen aan deze rondleiding klik dan hier